Cách phân biệt chim cút trống và mái có thể dựa vào màu lông ngực, tiếng kêu, tuyến bọt, kích thước và hành vi. Ở một số dòng cút phổ biến, cút trống thường có vùng ngực nâu hoặc màu quế khá đồng nhất, trong khi cút mái xuất hiện nhiều đốm sẫm. Khi trưởng thành, cút trống còn có tiếng gọi đặc trưng và tuyến bọt ở vùng lỗ huyệt. Nên kết hợp nhiều dấu hiệu để hạn chế nhầm lẫn, đặc biệt khi tuyển đàn cút sinh sản.
Cách phân biệt chim cút trống và mái tưởng đơn giản nhưng lại khiến khá nhiều người mới nuôi nhầm, nhất là khi chim còn nhỏ. Cút trống và cút mái lúc mới nở có ngoại hình khá giống nhau, nhưng khi lớn dần sẽ xuất hiện những đặc điểm khác biệt về màu lông, vùng ngực, tiếng kêu, cơ quan sinh dục và hành vi.
Biết chính xác đâu là cút trống, đâu là cút mái rất quan trọng nếu bà con muốn nuôi cút lấy trứng hoặc xây dựng đàn sinh sản. Chỉ cần quan sát đúng thời điểm và đúng đặc điểm, việc phân biệt sẽ dễ dàng hơn nhiều.
Nếu chỉ nuôi vài con làm cảnh, việc xác định giới tính có thể không quá quan trọng. Nhưng với mô hình chăn nuôi, tỷ lệ trống – mái ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu của đàn.
Đối với đàn nuôi lấy trứng thương phẩm, cút mái không cần cút trống vẫn có thể đẻ trứng. Cút trống chỉ cần thiết khi người nuôi muốn có trứng có phôi để ấp nở con giống.
Do đó, biết cách phân biệt chim cút trống và mái giúp bà con:
Đặc biệt khi nuôi số lượng lớn, phân loại giới tính sớm còn giúp bố trí chuồng nuôi và khẩu phần thuận tiện hơn.
Đây là phương pháp dễ áp dụng đối với một số dòng cút có màu lông phân biệt giới tính rõ, đặc biệt kiểu màu hoang dã thường gặp ở cút Nhật.
Khi chim đã mọc đủ lông ngực, bà con có thể đặt hai con cạnh nhau để quan sát.
Cút trống trưởng thành thường có vùng ngực mang màu nâu đỏ, nâu vàng hoặc màu quế tương đối đồng nhất. Phần ngực thường ít hoặc không có các đốm đen rõ như con mái.
Khu vực mặt và cổ ở một số dòng cũng có màu đậm hơn.
Cút mái thường có phần ngực sáng hơn và xuất hiện nhiều chấm hoặc đốm sẫm màu.
Đây là một trong những dấu hiệu trực quan nhất.
Tuy nhiên, cách phân biệt chim cút trống và mái bằng màu lông không áp dụng chính xác cho tất cả giống hoặc biến thể màu. Cút trắng hoặc các dòng đã được chọn lọc màu sắc đặc biệt có thể không thể hiện sự khác biệt này rõ ràng.
Vì vậy, nếu chưa chắc chắn, bà con nên kết hợp thêm các dấu hiệu phía dưới.
Khi bước vào giai đoạn trưởng thành sinh dục, tiếng kêu là dấu hiệu rất hữu ích.
Cút trống có xu hướng phát ra tiếng gọi đặc trưng, tương đối lớn và lặp lại nhiều lần, nhất là khi đàn bắt đầu trưởng thành.
Người nuôi cút lâu ngày thường chỉ cần nghe tiếng đã có thể nhận ra trong chuồng đang có cút trống.
Cút mái vẫn phát ra âm thanh, nhưng nhìn chung không có kiểu tiếng gọi mạnh và đặc trưng giống cút trống.
Do đó, nếu một con thường xuyên đứng vươn cổ và phát tiếng gọi lớn, khả năng đó là cút trống khá cao.
Dù vậy, tiếng kêu nên được dùng kết hợp với ngoại hình và kiểm tra vùng hậu môn để tăng độ chính xác.
Nếu bà con mới bắt đầu và chưa quen quan sát, hãy đặt một cút trống và một cút mái trưởng thành cạnh nhau.
Điểm cần nhìn đầu tiên chính là vùng ngực.
Có thể ghi nhớ đơn giản:
Trống → ngực thường đồng màu.
Mái → ngực thường có nhiều chấm sẫm.
Đây là mẹo hữu ích trong cách phân biệt chim cút trống và mái đối với các dòng có kiểu lông phù hợp.
Tuy nhiên, không nên dựa vào một dấu hiệu duy nhất nếu chim còn nhỏ hoặc màu lông không điển hình.
Khi chim đã trưởng thành sinh dục, kiểm tra vùng lỗ huyệt là một phương pháp hữu ích để xác định cút trống.
Cút trống trưởng thành có tuyến bọt nằm ở vùng phía trên lỗ huyệt. Khi kiểm tra đúng cách, tuyến này có thể tiết ra chất bọt trắng.
Cút mái không có tuyến bọt phát triển theo kiểu này.
Bà con cầm chim nhẹ nhàng, tránh bóp mạnh phần ngực và bụng.
Lật phần đuôi lên để quan sát khu vực lỗ huyệt. Ở cút trống trưởng thành, vùng tuyến phía trên lỗ huyệt có thể nổi rõ hơn.
Ấn rất nhẹ vào vùng tuyến có thể thấy chất bọt trắng xuất hiện.
Đây là dấu hiệu khá đặc trưng ở cút trống trưởng thành.
Khi thực hiện cách phân biệt chim cút trống và mái này, thao tác phải nhẹ nhàng để tránh gây đau hoặc làm chim stress.
Có thể tham khảo nhưng không nên dùng kích thước làm tiêu chí duy nhất.
Ở cút Nhật trưởng thành, cút mái thường có xu hướng nặng và thân hình đầy đặn hơn cút trống.
Tuy nhiên, trọng lượng còn phụ thuộc vào:
Vì vậy, nếu một con lớn hơn con còn lại, chưa thể kết luận ngay đó là cút mái.
Trong cách phân biệt chim cút trống và mái, kích thước chỉ nên đóng vai trò dấu hiệu bổ trợ.
Khi đàn bước vào giai đoạn sinh sản, sự khác biệt về hành vi bắt đầu dễ quan sát hơn.
Cút trống có thể:
Nếu trong một chuồng có quá nhiều con trống, hiện tượng rượt đuổi hoặc cạnh tranh có thể tăng lên.
Cút mái nhìn chung ít biểu hiện kiểu hành vi này và khi đạt tuổi sinh sản sẽ bắt đầu đẻ trứng.
Vì thế, quan sát hành vi trong vài ngày cũng là một cách phân biệt chim cút trống và mái khá thực tế.
Đây là câu hỏi người mới nuôi rất thường gặp.
Ngay khi mới nở, việc phân biệt bằng mắt thường có thể khó và còn phụ thuộc vào giống.
Khi chim bắt đầu mọc bộ lông trưởng thành rõ hơn, sự khác biệt về vùng ngực ở những dòng có đặc điểm phân biệt giới tính qua lông sẽ dễ nhận thấy hơn.
Thông thường, khi chim khoảng 3–4 tuần tuổi, người nuôi đã có thể bắt đầu dựa vào màu lông để phân loại ở những dòng thích hợp.
Khi chim tiến gần đến tuổi thành thục sinh dục, việc nhận biết qua tiếng kêu, hành vi và tuyến bọt của cút trống sẽ rõ ràng hơn.
Nếu mục tiêu là tuyển đàn giống, bà con không cần quá vội. Chờ chim phát triển đủ đặc điểm giới tính thường giúp giảm nguy cơ phân loại nhầm.
| Đặc điểm | Chim cút trống | Chim cút mái |
|---|---|---|
| Lông ngực ở dòng màu hoang dã | Nâu/quế, tương đối đồng màu | Có nhiều đốm sẫm |
| Tiếng gọi | Rõ, vang, thường xuyên hơn | Ít có kiểu gọi đặc trưng của trống |
| Tuyến bọt | Có ở con trưởng thành | Không có kiểu tuyến bọt như trống |
| Kích thước | Thường nhỏ hơn đôi chút | Có thể lớn, nặng hơn |
| Hành vi sinh sản | Chủ động giao phối | Đẻ trứng |
| Nuôi lấy trứng ăn | Không cần thiết | Là đối tượng chính |
| Sản xuất trứng giống | Cần tỷ lệ phù hợp | Cần |
Nếu muốn áp dụng cách phân biệt chim cút trống và mái chính xác hơn, hãy kết hợp ít nhất 2–3 đặc điểm thay vì nhìn duy nhất một dấu hiệu.
Không.
Đây là điều người mới nuôi rất dễ nhầm.
Cút mái khi đạt tuổi sinh sản vẫn có thể đẻ trứng mà không cần cút trống. Những quả trứng này không được thụ tinh nên dùng làm trứng thương phẩm nhưng không thể ấp thành cút con.
Nếu bà con nuôi để bán trứng cút ăn, không nhất thiết phải giữ cút trống trong đàn.
Ngược lại, nếu muốn thu trứng giống để ấp, đàn cần có cút trống để giao phối với cút mái.
Đây chính là một trong những lý do quan trọng nhất người chăn nuôi cần biết cách phân biệt chim cút trống và mái.
Không nên để quá nhiều cút trống trong cùng một đàn sinh sản.
Quá nhiều con trống có thể làm tăng cạnh tranh, gây stress và khiến cút mái bị giao phối quá mức.
Trong thực tế, tỷ lệ phối giống cần điều chỉnh theo dòng cút, tuổi đàn và mục tiêu tỷ lệ trứng có phôi. Người nuôi có thể bắt đầu với một tỷ lệ trống:mái hợp lý theo hướng dẫn của cơ sở giống, sau đó theo dõi tỷ lệ trứng có phôi để điều chỉnh.
Không nên nghĩ rằng càng nhiều cút trống thì tỷ lệ trứng có phôi càng cao.
Khi cút chưa phát triển đầy đủ bộ lông và đặc điểm sinh dục, khả năng nhận nhầm cao hơn.
Con lớn chưa chắc là mái và con nhỏ chưa chắc là trống.
Đây là lỗi khá phổ biến. Một số dòng cút có màu sắc không thể áp dụng mẹo “ngực trống đồng màu – ngực mái có chấm”.
Thao tác mạnh có thể làm chim stress hoặc tổn thương. Khi kiểm tra tuyến bọt, cần giữ chim chắc nhưng nhẹ nhàng.
Cách phân biệt chim cút trống và mái tốt nhất là kết hợp màu lông, tiếng kêu, tuyến bọt và hành vi.
Ngoài việc biết cách phân biệt chim cút trống và mái, chất lượng đàn giống ban đầu cũng rất quan trọng.
Bà con nên ưu tiên cút giống khỏe mạnh, nhanh nhẹn, đồng đều, không dị tật và có nguồn gốc rõ ràng.
Bà con có nhu cầu tìm mua chim cút giống có thể tham khảo tại Nông Trại Xanh Phương Nam.
Khi mua giống, bà con nên trao đổi rõ mục tiêu nuôi lấy trứng, nuôi thịt hay xây dựng đàn sinh sản để lựa chọn số lượng và cơ cấu đàn phù hợp.
Với các dòng cút có màu lông kiểu hoang dã, quan sát vùng ngực là cách dễ áp dụng: cút trống thường có ngực nâu/quế tương đối đồng màu, trong khi cút mái thường có nhiều đốm sẫm. Khi trưởng thành có thể kiểm tra thêm tuyến bọt ở cút trống.
Với người nuôi thông thường, nhiều dòng cút rất khó phân biệt chính xác ngay khi mới nở. Nên chờ các đặc điểm lông hoặc giới tính thứ cấp phát triển rõ hơn.
Không. Chỉ cút mái đẻ trứng.
Có. Cút mái vẫn đẻ trứng bình thường nhưng trứng không được thụ tinh nên không thể ấp thành con.
Tiếng gọi của cút trống liên quan đến hành vi sinh sản và giao tiếp. Khi bước vào giai đoạn trưởng thành, đặc điểm này thường rõ hơn.
Cách phân biệt chim cút trống và mái không quá khó khi chim đã phát triển đủ đặc điểm giới tính. Với những dòng cút phổ biến có màu lông thích hợp, bà con có thể quan sát vùng ngực: cút trống thường có màu nâu/quế tương đối đồng nhất, còn cút mái có nhiều đốm sẫm.
Khi chim trưởng thành hơn, hãy kết hợp thêm tiếng kêu, hành vi và đặc biệt là tuyến bọt ở cút trống để tăng độ chính xác.
Việc phân biệt đúng trống – mái không chỉ giúp quản lý đàn tốt hơn mà còn đặc biệt quan trọng khi bà con muốn nuôi cút lấy trứng hoặc xây dựng đàn sinh sản. Đối với người mới, hãy nhớ nguyên tắc đơn giản: đừng dựa vào một dấu hiệu duy nhất, hãy đối chiếu nhiều đặc điểm trước khi phân loại đàn.
Đội ngũ biên tập Tri Thức Nhà Nông
Cám ơn bạn đã gửi đánh giá cho chúng tôi! Đánh giá của bạn sẻ giúp chúng tôi cải thiện chất lượng dịch vụ hơn nữa.
ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM